Hành trình ăn chay của ba – Câu chuyện về sự buông bỏ và tình thân

Ba tôi và những ngày chay đầu tiên tôi còn nhớ

Ba tôi theo đạo Phật từ rất lâu, trước cả khi tôi chào đời. Nghe má kể lại, hồi còn thanh niên ở quê, ba đã là huynh trưởng của chùa. Một người đàn ông gắn bó với cửa Phật từ những năm tháng trẻ nhất của đời mình.

Ký ức tuổi thơ của tôi về chuyện ăn chay của ba khá mờ nhạt. Tôi chỉ mang máng nhớ rằng hồi gia đình còn ở quê, trước khi vào Lâm Đồng đi kinh tế mới, ba má có ăn chay 2 ngày mỗi tháng. Nhị trai – mùng Một và ngày Rằm.

Nhưng rồi cuộc sống mới bộn bề. Kinh tế khó khăn, mọi thứ đều phải lo toan từ đầu. Việc ăn chay dần dần không còn được duy trì nữa. Tôi lớn lên mà không thấy ba má nhắc đến chuyện đó thêm lần nào.

Bếp núc nhà tôi những ngày ba ăn chay

Bẵng đi một thời gian dài, tôi lại thấy ba má quay lại ăn chay – lần này là 4 ngày mỗi tháng. Rồi nhiều năm sau, ba tăng lên 10 ngày. Tôi nhìn thấy sự thay đổi đó nhưng cũng không để ý nhiều lắm, vì cuộc sống của mình lúc đó còn đang bận rộn theo hướng khác.

Điều tôi nhớ rõ hơn là hình ảnh trong bếp nhà mình những ngày ba ăn chay. Má và chị dâu nấu nướng rất cẩn thận, tỉ mỉ đến từng chi tiết nhỏ. Mâm cơm chay của ba được dọn riêng hoàn toàn. Thức ăn chay và mặn không bao giờ để gần nhau.

Có lần tôi thấy chị dâu dùng một tờ carton dựng đứng giữa hai bếp đang nấu cùng lúc – một bếp nấu đồ chay cho ba, một bếp nấu đồ mặn cho cả nhà. Sợ dầu ăn từ bếp mặn bắn sang. Cái tờ carton nhỏ đó, theo một cách nào đó, nói lên sự kính trọng mà cả nhà dành cho việc ăn chay của ba.

Ngày tôi bắt đầu trường chay và cách tôi khác ba

Gần đầu năm ngoái, tôi chuyển sang trường chay. Không có một lý do duy nhất, chỉ là "đủ duyên" như người ta hay nói. Từ một đứa cả tháng không ăn chay lấy một ngày, tôi bước vào hành trình ăn chay hoàn toàn – và thấy điều đó tự nhiên hơn tôi tưởng.

Nhưng cách tôi ăn chay khác với ba khá nhiều. Tôi không yêu cầu dọn mâm riêng. Mấy đứa cháu lỡ gắp đồ ăn vào đĩa của tôi, má nó la, tôi bảo không sao. Cả nhà cứ ăn tự nhiên, không cần phải tách biệt hay kiêng khem quá mức vì tôi.

Tôi chỉ giữ một nguyên tắc đơn giản: không ăn những món nấu cùng với động vật. Còn lại, tôi không muốn việc ăn chay của mình tạo thêm gánh nặng hay sự bất tiện cho người xung quanh.

Điều tôi không ngờ đến

Trong thời gian đó, tôi có đưa ba đọc một số cuốn sách thiên về triết lý Phật giáo – Đường Xưa Mây Trắng, Vô Ngã Vô Ưu và vài cuốn khác. Ba đọc lặng lẽ, không nói nhiều. Tôi cũng không kỳ vọng gì đặc biệt.

Đến khoảng tháng 7 năm ngoái, ba chuyển sang trường chay. Điều đó tôi có phần đoán được, vì thấy ba đang đi theo hướng đó từ từ. Nhưng có một điều tôi không ngờ: ba không còn khắt khe như trước nữa.

Mâm cơm không còn cần dọn riêng. Chén xị dầu để giữa bàn cho cả nhà dùng chung, ba cũng chan vào bát mình bình thường. Cái tờ carton năm nào không còn xuất hiện nữa. Ba ngồi ăn cùng mọi người, tự nhiên và thảnh thơi.

Ăn chay là hành trình của tâm thức, không chỉ của bữa cơm

Tôi không biết chính xác điều gì đã thay đổi trong ba. Có thể là ảnh hưởng từ những cuốn sách. Có thể là nhìn thấy cách tôi ăn chay mà bớt đi sự cứng nhắc. Có thể cũng là hành trình tu tập nhiều năm của chính ba đã đơm hoa đúng lúc.

Nhưng tôi nghiêng về một cách hiểu khác: đó là sự phát triển tự nhiên của tâm thức. Ba đã buông bỏ được những định kiến mà mình từng giữ chặt trong nhiều năm. Không còn dính mắc vào hình thức bên ngoài của việc ăn chay, ba đang sống với cái cốt lõi bên trong của nó.

Triết lý Phật giáo có một khái niệm gọi là chấp ngã – sự bám víu vào cái tôi, vào những quan niệm và thói quen mà mình đồng nhất với bản thân. Buông bỏ được chấp ngã không phải là từ bỏ nguyên tắc, mà là không để nguyên tắc trở thành xiềng xích. Ba tôi, theo cách nhìn của tôi, đang làm được điều đó.

Và tôi học được từ ba – cả phiên bản nghiêm cẩn năm xưa lẫn phiên bản thảnh thơi hôm nay rằng hành trình ăn chay không có một khuôn mẫu duy nhất. Mỗi người đi theo nhịp của riêng mình, và sự thay đổi thật sự bao giờ cũng đến từ bên trong, lặng lẽ và bền vững hơn bất kỳ quy tắc nào được áp đặt từ bên ngoài.

Nếu bạn cũng đang ở đâu đó trên hành trình ăn chay của mình – dù mới bắt đầu, dù đang duy trì, dù đang tìm lại – BUDA Food luôn ở đây để đồng hành cùng bạn qua từng bữa cơm nhỏ. Không phán xét, không áp lực, chỉ là những sản phẩm chay chất lượng cho một hành trình bình yên hơn.